Workshop Autisme, prikkelverwerking en synesthesie

Datum: dinsdag 28 januari 2020
Tijd: 19:30 tot 21:45, inloop vanaf 19:00 uur, borrel na afloop
Locatie: Valkhofzaal, De Lindenberg, Ridderstraat 23, Nijmegen.
Voor route en parkeermogelijkheden zie https://www.delindenberg.com/contact-route/

Deelname is gratis, aanmelden is wel verplicht, bij organisator Tessa van Leeuwen
(synesthesie@donders.ru.nl of 024-3612758)

Voor wie?
Voor iedereen die belangstelling heeft voor prikkelverwerking/overprikkeling bij autisme en voor synesthesie (geïnteresseerden, ervaringsdeskundigen, begeleiders van mensen met autisme, behandelaren, onderzoekers).

De workshop wordt in het Nederlands gehouden en bestaat uit 4 lezingen en discussie.

Waar gaat het over?
De workshop gaat over over- en ondergevoeligheid van de zintuigen bij autisme en over synesthesie, een vermenging van de zintuigen. Mensen met synesthesie zien bijvoorbeeld kleuren voor letters of proeven smaken voor muziek. Synesthesie komt bij 20% van de mensen met autisme voor en er zijn overeenkomsten tussen synestheten en mensen met autisme op het gebied van prikkelgevoeligheid.

Mensen met autisme hebben vaak erg gevoelige zintuigen en kunnen snel overprikkeld raken, bijvoorbeeld in een drukke omgeving met veel geluiden en fel licht. Het omgekeerde, minder gevoeligheid voor prikkels van buitenaf, komt ook voor. Over- en/of onderprikkeling is sinds 2013 ook onderdeel van de diagnose autisme. Maar wat weten we er eigenlijk van? Kun je er iets aan doen? Heeft het te maken met andere kenmerken van autisme? Op deze en andere vragen proberen we in de workshop aan de hand van lezingen en discussie een antwoord te vinden.

Ook bij synestheten is gevonden dat ze gevoeliger zijn voor prikkels van buitenaf, en synestheten scoren hoger op vragenlijsten over kenmerken van autisme. In de workshop lichten we eerst toe wat synesthesie precies is en hoe je het kunt herkennen, en vertellen daarna over de overeenkomsten met autisme. Kunnen we synesthesie gebruiken om veranderde prikkelverwerking bij autisme beter te begrijpen?

Programma/sprekers
19:00-19:30 uur
Inloop met koffie/thee
U krijgt een geprinte versie van dit programma en kunt desgewenst een naambadge invullen.

19:30 uur
dr. Marieke W.M. Rekers-Kuiper
Gedragswetenschapper/psycholoog bij de jongerenkliniek van het dr. Leo Kannerhuis

Titel: Sensorische gevoeligheid in volwassenen met ASS

Samenvatting: Sensorische gevoeligheid komt veel voor bij mensen met een autisme spectrum stoornis (ASS), maar hoe dit eruit ziet verschilt per persoon. Een van de meest gerapporteerde sensorische gevoeligheden van volwassenen met autisme is gevoeligheid voor geluid (e.g., Haesen et al., 2011), maar er is nog weinig bekend over mogelijke onderliggende oorzaken. In het huidige praatje zal ik ingaan op wat sensorische gevoeligheid is bij volwassenen met ASS en bespreek ik een onderzoek waarin wij twee mogelijke onderliggende factoren van gevoeligheid voor geluid hebben onderzocht bij volwassenen met ASS. Daarnaast zal er een nieuwe sensorische gevoeligheidsvragenlijst (de Nederlandse versie van de Glasgow Sensory Questionnaire) worden geïntroduceerd, waarmee sensorische gevoeligheid in kaart kan worden gebracht.


20:00 uur
Dr. Romke Rouw

Onderzoeker, Brain and Cognition, Universiteit van Amsterdam

Titel: Synesthesie: buitengewone zintuiglijke ervaringen

Samenvatting: Voor mensen met synesthesie roept een bepaalde ervaring een andere, schijnbaar ongerelateerde, zintuiglijke ervaring op. Bijvoorbeeld het zien van de letter R gaat gepaard met het ervaren van een kobaltblauwe kleur. Of jaartallen die ervaren worden als een lijn of vorm in de ruimte.  Hoewel de ervaringen buitengewoon zijn, is synesthesie geen (onderdeel van een) psychologische of psychiatrische ziekte. Het biedt daarmee een buitengewoon voorbeeld hoe een enkele prikkel (bijvoorbeeld een toon horen of een letter zien) bij verschillende mensen heel andere ervaringen kan oproepen. Naast een uitleg van synesthesie zal ik bespreken wat het effect kan zijn van dergelijke buitengewone ervaringen in het dagelijks leven, en ingaan op de vraag wat ‘normaal’ eigenlijk is als het gaat om sensorische ervaringen. Ook zal ik laten zien hoe onderzoek naar synesthesie inzicht geeft in de cognitieve en neurale mechanismen van individuele verschillen in zintuiglijke ervaringen.

20:30 uur Pauze met koffie/thee, fris

20:45 uur
Dr. Lieke van Brakel en Dr. Jolien van Campen

Psychiater en psychiater in opleiding, Karakter University Centre Nijmegen

Titel: Prikkelverwerking in de kinder- en jeugdpsychiatrie

Samenvatting: Prikkelgevoeligheid is een onderwerp wat steeds meer in de belangstelling staat. Iedereen reageert anders op zintuiglijke prikkels en sommige mensen lijken hier last van te hebben. Bij kinderen met autisme valt vaak op dat zij anders reageren op prikkels uit hun omgeving. Ze hebben bijvoorbeeld snel last van geluiden, ervaren aanraking als vervelend of merken pijn nauwelijks op.
Maar wat is prikkelgevoeligheid nu eigenlijk? Hoe ziet dit eruit in de (klinische) praktijk? Hoe stel je het vast? En wat kan je eraan doen?

21:20 uur
Dr. Tessa van Leeuwen
Onderzoeker Donders Instituut, Radboud Universiteit, Nijmegen

Titel: De relatie tussen synesthesie en autisme

Samenvatting: Synesthesie komt bij mensen met autisme 5 tot 10 keer vaker voor dan in de algemene populatie. Wat zijn de overeenkomsten tussen synestheten en mensen met autisme?Ik vertel over kenmerken van autisme bij synestheten, en overeenkomsten in prikkelgevoeligheid en waarneming tussen mensen met autisme en synestheten. Ook laat ik een website zien waar tests kunnen worden gedaan om synesthesie vast te stellen.

21:40 uur Tijd voor algemene discussie, aansluitend een borrel met mogelijkheid tot napraten.